وجود سلولهای بتا غیرفعال در پانکراس افراد زنده که به مدت طولانی به دیابت نوع 1 مبتلا هستند، تأیید شد

22سپتامبر 2020- دانشمندان اعلام کردند که با کمک یک روش تصویربرداری غیر تهاجمی توانستند وجود سلولهای بتای باقیمانده و غیرفعال را در افراد زنده ی مبتلا به دیابت نوع 1 که برای مدتی طولانی به این بیماری مبتلا بودند، تایید کنند. دستیابی به موفقیت بزرگ می تواند دانشمندان را یک قدم به بازسازی سلولهای بتا و بازگرداندن توانایی آنها برای تولید انسولین در دیابت نوع 1، نزدیک تر کند.

نتایج این تحقیق جدید در نشست انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD) که امسال بصورت آنلاین برگزار گردید، ارائه شد.

تا همین اواخر، عقیده عمومی بر این بود که در طی چند ماه تا چند سال پس از تشخیص دیابت نوع 1، تخریب کامل سلولهای بتا( تولید کننده انسولین) در پانکراس افراد بیمار رخ می دهد. با این حال، شواهد موجود نشان می دهد که بیشتر افراد مبتلا به این بیماری مدت زیادی پس از شروع دیابت نوع 1 ، سطح پایینی از سلولهای بتا را در پانکراس خود حفظ می کنند. با این وجود، تلاش دانشمندان با استفاده از روش های متداول برای تایید وجود چنین تعداد کمی از سلولهای بتا باقیمانده و غیرفعال در افرادی که به مدت طولانی به دیابت نوع 1 مبتلا بودند، بی ثمر مانده بود.

یک روش تصویربرداری هسته ای غیرتهاجمی به نام SPECT، یا توموگرافی رایانه ای با انتشار تک فوتون، توانست این موضوع را اثبات کند. در این روش میزان جذب رادیوتریسر"111In-exendin "، در پانکراس-با هدف قرار دادن گیرنده ی GLP-1 که به طور فراوان در سلولهای بتا بیان می شود-، اندازه گیری گردید.

پروفسورMartin Gotthardt ، یکی از رهبران این تحقیق از مرکز پزشکی دانشگاه Radboud در هلند، توضیح داد: ما فرض کردیم که در بیماران دیابتی نوع 1 ممکن است حجم قابل توجهی از توده ی سلولهای بتا حتی بدون تولید انسولین، یا فقط تولید مقادیر کمی انسولین باقی مانده باشد و بنابراین باید بتوانیم با جذب ردیاب(111In-exendin)  در پانکراس آنها را شناسایی کنیم.

در این مطالعه، از 10 فرد بزرگسال (21 تا 54 ساله) مبتلا به دیابت نوع 1 با متوسط گذشت ​​11 سال از زمان تشخیص این بیماری و 10 فرد سالم با مطابقت جنسیت و سن، به روش SPECT پس از تزریق 111In-exendin  برای اندازه گیری میزان جذب این ردیاب توسط پانکراس، تصویربرداری شد.

برای تأیید نتایج به دست آمده در افراد زنده، تیم تحقیقاتی سپس بافت لوزالمعده ی اهدا کنندگان را از افراد متوفی که به مدت طولانی به دیابت نوع 1 مبتلا بودند، برای ارزیابی بیان GLP-1R و همچنین وجود انسولین و گلوکاگون - هورمون دیگری که اغلب در بدن افراد مبتلا به دیابت نوع 1 افزایش می یابد و همچنین منجر به کنترل ضعیف قند می شود- تجزیه و تحلیل کردند.

نتایج نشان داد که از هر 10 فرد مبتلا به دیابت نوع 1 ، مقدار جذب 111In-exendin توسط لوزالمعده در 6 نفر قابل اندازه گیری است. به طرز حیرت انگیزی، جذب ردیاب توسط لوزالمعده ی نیمی از بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 آزمایش شده (5 نفر از 10 نفر) ، مشابه با پایین تر محدوده میزان جذب این ردیاب در افراد سالم بود، این نشان می دهد که حتی پس از چندین سال ابتلا به دیابت نوع 1، عملکرد سلولهای بتای باقی مانده، چنانچه درمان های مناسبی کشف گردد، قابل بازیابی است.

مهمتر از همه، این یافته ها با تجزیه و تحلیل بافت شناسی نمونه های لوزالمعده از اهدا کنندگان اعضای بدن تأیید شد، که وجود تعداد محدودی از جزایر با سلول های بتا با انسولین مثبت باقی مانده را اثبات کرد، برخی از آنها GLP-1R مثبت بودند، حتی در افرادی که پپتیدC (پپتید نشانگر تولید انسولین) در آنها قابل شناسایی نبود.

دکترMarti Boss ، از مركز پزشكی دانشگاه رادبود، گفت: تایید جذب رادیوتریسر می تواند نشانه ای از وجود سلولهای بتای ناكارآمد باقی مانده یا بیان GLP-1R بر روی سایر سلول های غدد درون ریز در لوزالمعده باشد كه ممكن است به سلولهایی شبیه به سلول بتا تبدیل شوند.

به گفته پروفسور Gotthardt، وجود یک استخر باقیمانده از سلولهای بتا ناکارآمد، پیامدهای مهمی در درمان دیابت نوع 1 دارد، زیرا این سلول ها می توانند به افراد در حفظ توانایی ساختن انسولین خود کمک کنند. این نتایج بسیار دلگرم کننده است، اما ما نیاز به انجام مطالعات بیشتر داریم .

نویسندگان خاطرنشان کردند که برای تأیید این نتایج و مشخص نمودن بهتر سلولهای بیان کننده ی  GLP-1R ، تحقیقات بیشتری لازم است.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2020-09-team-residual-non-functioning-beta-cells.html